«دُم اسبی» حاصل پیوند خاطره شخصی با جهان زنان بود؛ داستان خانه رازآلود

محمد رحمتی نویسنده فیلمنامه فیلم کوتاه «دم اسبی» که به تازگی آماده نمایش شده است در گفتگو با خبرنگار مهر درباره شکل‌گیری این اثر و روند رسیدن آن به مرحله تولید گفت: سال‌ها پیش، وقتی کوچک بودم، همراه مادرم به دیدن یکی از اقوام‌مان رفتیم که به‌تازگی زایمان کرده بود. آنجا، در جهان کودکانه خودمان، با بچه‌های دیگری که برای دیدن نوزاد آمده بودند، مشغول بازی شدیم. در میان همان بازی‌ها و شیطنت‌های کودکانه، دختر بزرگ‌ خانواده با نام بردن از موجودی به نام «آل» ما را ترساند تا دست از شلوغ‌کاری و بازی برداریم. آن زمان تصور می‌کردم «آل» موجودی ترسناک است و بعدها فهمیدم که این موجود در فرهنگ فولکلور ایرانی با زنان تازه‌زا و نوزادان پیوند دارد و در برخی روایت‌ها به‌عنوان رباینده نوزاد شناخته می‌شود. آن روز گذشت، اما نام «آل» سال‌ها در ذهنم ماند.

وی افزود: سال‌ها بعد، وقتی برای کار وارد سینما شدم، همیشه به فیلمسازی فکر می‌کردم، اما مدت‌ها فیلمنامه یا ایده‌ای پیدا نمی‌کردم که واقعاً من را به خود جذب کند. تا اینکه یک روز، در پشت صحنه یکی از فیلم‌هایی که به‌عنوان دستیار کارگردان در آن حضور داشتم، داستان «دُم اسبی» مطرح شد. در ادامه، این داستان به فیلمنامه‌ای تبدیل شد که توانست ارتباط عمیقی با جهان ذهنی و دغدغه‌های من برقرار کند.

رحمتی در پایان عنوان کرد: «دُم اسبی» از همان ابتدا برای من صرفاً یک داستان درباره زنان نبود، بلکه تلاش می‌کرد به بخشی از تجربه‌ها، مناسبات، ترس‌ها و فشارهایی بپردازد که زنان در جامعه با آنها مواجه‌اند. به همین دلیل، جهان شخصیت‌ها و موقعیت‌های داستان برایم اهمیت زیادی داشت و تلاش کردم این لایه‌ها در فیلمنامه حضور داشته باشند.

«دم اسبی» از بیرون به جهان زنان نگاه نمی‌کند

همچنین بی‌تا الله‌یاری، کارگردان فیلم کوتاه «دُم اسبی»، نیز درباره دلیل انتخاب این فیلمنامه برای نخستین تجربه فیلمسازی خود گفت: خاطرم هست وقتی فیلمنامه «دُم اسبی» را خواندم، احساس کردم این داستان واقعاً برای من است. تک‌تک دیالوگ‌ها و حتی ریزه‌کاری‌های آنها را درک می‌کردم. روابط میان شخصیت‌ها، واکنش‌هایشان و حتی آن همراهی اقلیت با اکثریت برایم ملموس و قابل‌درک بود؛ گویی جهان این آدم‌ها را پیش از آن، به شکلی دیگر، تجربه کرده بودم.

وی ادامه داد: ارتباط من با فیلمنامه صرفاً به علاقه‌ام به یک موضوع زنانه محدود نمی‌شد. احساس می‌کردم جهان این آدم‌ها را می‌فهمم و مناسباتشان، ترس‌هایشان، واکنش‌هایشان و حتی سکوت‌ها و ناگفته‌هایشان را درک می‌کنم. شاید همین احساس آشنایی و نزدیکی بود که باعث شد «دُم اسبی» را برای نخستین تجربه فیلمسازی‌ام انتخاب کنم.

الله‌یاری افزود: مدت‌ها به دنبال فیلمنامه‌ای زن‌محور بودم و به این دلیل که خودم هم زن هستم، احساس می‌کردم مسائل و مشکلات مربوط به زنان را بهتر درک می‌کنم. فکر می‌کردم اگر برای نخستین تجربه‌ام سراغ یک فیلمنامه زن‌محور بروم، می‌توانم ارتباط عمیق‌تری با شخصیت‌ها و فضای داستان برقرار کنم و آن را با حساسیت بیشتری به تصویر بکشم.

کارگردان «دُم اسبی» اظهار کرد: وقتی فیلمنامه را خواندم، احساس کردم این داستان تنها از بیرون به مسائل زنان نگاه نمی‌کند، بلکه لایه‌هایی دارد که می‌توانم با آنها ارتباط حسی و شخصی برقرار کنم. برای من، این نزدیکی اهمیت زیادی داشت؛ چرا که قرار بود داستان را از روی کاغذ به تصویر، بازی، میزانسن و در نهایت یک فیلم تبدیل کنم.

وی در پایان تأکید کرد: شاید مهم‌ترین دلیل انتخاب این فیلمنامه همین بود؛ من فقط داستانش را دوست نداشتم، بلکه احساس می‌کردم حرف‌های ناگفته‌اش را هم می‌فهمم. همین احساس، دلیل اصلی من برای ساختنش شد و «دُم اسبی» به نخستین تجربه جدی من به‌عنوان کارگردان تبدیل شد.

فیلمنامه «دُم اسبی» را محمد رحمتی نوشته که سال پیش برای فیلم «های‌کپی» برنده برگ زرین بهترین فیلمنامه اقتباسی از چهل‌ودومین دوره جشنواره فیلم کوتاه تهران شد. این فیلم نیز اقتباسی از داستان کوتاه «خانه سنگباران» نوشته شهلا پروین‌روح است.

بهار داورزنی، بیتا طایی، نسا یوسفی، یوسف فروتن، فرزانه آیافت، محمد اعلایی، بهزاد محسنی و مجتبی واشیان بازیگران فیلم کوتاه «دُم اسبی» هستند.

«دُم اسبی» داستان لاله، ۳۵ ساله و دکتر مامایی را روایت می‌کند که برای معاینه زنی باردار به نام اختر، وارد خانه‌ای می‌شود. حضور لاله در این خانه، او را با موقعیتی غیرمنتظره و شرایطی مواجه می‌کند که به‌تدریج ابعاد تازه‌ای پیدا می‌کند.

این فیلم کوتاه با تمرکز بر موقعیتی غیرعادی و مرزی میان واقعیت و جهان ماورایی، روایتگر مواجهه زنی با شرایطی پیش‌بینی‌نشده است؛ موقعیتی که در ادامه ابعاد دیگری پیدا می‌کند.

عوامل این فیلم کوتاه عبارتند از کارگردان: بی‌تا الله‌یاری، نویسنده: محمد رحمتی، تهیه‌کنندگان: بی‌تا الله‌یاری و سلمان دارابی، مدیر فیلمبرداری: سالار اردستانی، تدوین: احسان واثقی، آهنگساز: ژوبین عسکریه، طراحی و ترکیب صدا: محمدحسین ابراهیمی، طراح لباس و صحنه: رامین غفوری، مدیر صدابرداری: آرش برومند، طراح چهره‌پردازی: نیما عبدی، سرپرست جلوه‌های ویژه: محمد کشاورز خمسه، اصلاح رنگ: علی شعبانی، استودیو دیجیتال اردیبهشت، زیرنویس و تیزر: فرناز محمدی، مترجم: سپیده خلیلی، مدیر تولید: علی الله‌یاری بیک، مجری طرح: خاوردخت کرمی، مدیر تدارکات: میثم یکتا، برنامه‌ریز و دستیار اول کارگردان: امیرعلی قنبری، دستیار دوم کارگردان: مهدی ابراهیمی، منشی صحنه: نجمه بقولی، عکاس: مهدی حیدری، نورپرداز: پویا اقبالی، دستیار اول فیلمبرداری: سپهر مژدهی، گروه نور: علیرضا طالبی و حسام شیخانی، مسئول دوربین: علیرضا مجد ،دستیار تدوین: آیت رهکوی، نوازندگان: ژوبین عسکریه،مهدی حمیدی و سلمان دارابی، دستیاران صدابردار: فرزان اصغرزاده و علی لطفی، دستیاران صداگذار: امیر رضازاده، محمد کیان کینی،استودیو شنو، دستیار لباس و صحنه: سروناز عزبدفتری، دستیار چهره‌پردازی: محدثه بیجاری، کامپوزیت: مانی قبولی و ابوالفضل برزگر، هوش مصنوعی: مسعود بهشتی، دستیار تولید: محمدمهدی کرمی، تدارکات: احمد رئیسی، پشتیبانی فنی: حمید لدنی، Izoom Rental، روابط عمومی: زهره کردلو، با تشکر از سعید خضریان، پارمیدا رضایی و مجتبی سحرخیز.